Katarakt ameliyatı ne zaman yapılmalı?

Katarakt, gözün içindeki doğal merceğin saydamlığını yitirmesidir. Yaşla birlikte hemen herkeste bir dereceye kadar gelişir; buzlu camın arkasından bakmaya benzer bir görüntü yaratır. Ameliyatı dünyada en sık yapılan cerrahi işlemlerden biridir, ama ne zaman yapılacağı sık sorulan ve yanlış bilinen bir konudur.

Belirtiler

• Giderek artan bulanıklık. Gözlük numarasını değiştirmek düzeltmez; camlar yenilendiği hâlde net görülmez.
• Gece araç kullanmakta zorlanma. Karşıdan gelen farlar dağılır, halka görünür.
• Işıktan rahatsız olma, güneşli havada gözü kısma ihtiyacı.
• Renklerin solması. Beyazlar sarımsı görünür; çoğu hasta bunu ancak ameliyattan sonra fark eder.
• Sık gözlük numarası değişimi. Kimi hastada yakını bir dönem gözlüksüz görmeye başlamak — "gençlik görüşü döndü" sanılan bu durum aslında katarakt bulgusudur.

"Kataraktın olgunlaşmasını beklemek" doğru mu

Hayır. Bu, mercek çıkarma tekniğinin bugünkü gibi olmadığı dönemden kalma bir alışkanlık. Bugün kullanılan yöntemde mercek ultrason enerjisiyle parçalanıp çekilir; katarakt ne kadar sertleşirse işlem o kadar zorlaşır ve gözün iç tabakalarına binen yük artar.

Doğru ölçü olgunluk değil, günlük hayatınız. Araç kullanmakta, okumakta, merdiven inmekte ya da işinizi yapmakta zorlanmaya başladıysanız zamanı gelmiştir. Görme düzeyi ölçülür, ama kararı belirleyen sizin ne kadar zorlandığınızdır.

Ameliyat nasıl geçer

İşlem genellikle damla anestezisiyle, uyutulmadan yapılır ve çoğu hastada yarım saati bulmaz. Bulanıklaşmış doğal mercek çıkarılır, yerine kalıcı bir yapay mercek yerleştirilir. Aynı gün eve gidilir.

Ameliyat sırasında ağrı beklenmez; hasta ışık ve hareket görür. İki göz aynı seansta değil, genellikle birkaç hafta arayla ameliyat edilir.

Hangi mercek

Yerleştirilen merceğin türü ameliyattan sonraki gözlük ihtiyacınızı belirler:

• Tek odaklı mercek bir mesafeye netlik verir; genellikle uzak seçilir ve yakın için okuma gözlüğü kullanılır. En öngörülebilir sonucu veren seçenektir.
• Çok odaklı ve benzeri mercekler gözlük ihtiyacını azaltabilir, ama bazı hastalarda gece ışık halkası ve kontrast düşüklüğü yapar.
• Astigmat merceği belirgin astigmatı olan hastalarda ayrıca değerlendirilir.

Doğru seçim göze, mesleğe ve beklentiye göre değişir. Retinada başka bir hastalık varsa — örneğin sarı nokta hastalığı veya ileri diyabetik retinopati — çok odaklı mercekler genellikle uygun olmaz. Bu yüzden ameliyat öncesi retina muayenesi kararın parçasıdır.

Sonrasında ne olur

Görme çoğu hastada ilk günlerde belirgin biçimde düzelir, netleşme birkaç haftaya yayılabilir. Damla tedavisi tarif edildiği gibi kullanılmalıdır.

İlk hafta dikkat edilecekler: gözü ovuşturmamak, yüzüstü yatmamak, havuz ve denizden uzak durmak, ağır kaldırmamak. Kesin süreyi hekiminiz belirler.

Aylar sonra yeniden bulanıklaşma

Ameliyattan aylar ya da yıllar sonra görmenin yeniden bulanıklaşması sık görülür ve "kataraktın tekrarlaması" değildir — çıkarılan mercek geri gelmez. Merceğin arkasındaki ince zar matlaşır. Birkaç dakikalık, ağrısız bir lazer işlemiyle açılır; ameliyat gerekmez.

Hangi durumda beklemeden başvurmalı

• Ameliyattan sonra artan ağrı
• Görmenin düzelmeyip kötüleşmesi
• Gözde yoğun kızarıklık, çapaklanma
• Ani ışık çakmaları, çok sayıda uçuşan cisim ya da perde hissi — ayrıntısı şu yazıda

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesinin yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa göz hekiminize başvurun.